1. Pracownik otrzymał decyzję Sanepidu o kwarantannie. Po powrocie do pracy, w okresie kwarantanny nie wykonywał pracy zdalnie, złożył wniosek o wypłatę zasiłku chorobowego za okres kwarantanny od poniedziałku do piątku, zgodnie ze swoim harmonogramem. Czy to jest prawidłowe?
Praca na kwarantannie lub izolacji
W naszym kraju odnotowuje się coraz więcej przypadków zachorowań na COVID-19, co pociąga za sobą konieczność stosowania izolacji oraz kwarantanny. Coraz więcej pytań pojawia się w związku ze stosowaniem tych dwóch instytucji. Niestety pojawia się coraz więcej sprzecznych ze sobą odpowiedzi. Szczególnie nurtującym pytaniem jest: Czy można pracować na izolacji lub kwarantannie??? Odpowiem na to pytanie jak i na inne w niniejszym wpisie.
Niezdolność do pracy
Na podstawie art. 6 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w razie ziszczenia się ryzyka ubezpieczeniowego jakm jest pojawienie się niezdolności do pracy lub innych zdarzeń prawnych, przysługuje:
„Ochrona ubezpieczeniowa w powyższych okolicznościach (dokonywana na zasadzie włączenia ich do ryzyka chorobowego) uzasadniona jest swego rodzaju podobieństwem wymienionych przeszkód w świadczeniu pracy do choroby biologicznej oraz ze względu na to, że wywołują one potrzeby tego samego typu.” I. Jędrasik-Jankowska, 2. Sytuacje zrównane z niezdolnością do pracy z powodu choroby [w:] Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2009.
Praca na kwarantannie lub izolacji
W tym miejscu pozwolę sobie wyrazić swoje stanowisko jako prawnik oraz dydaktyk. Tym samym na stanowisko to można powoływać się także w razie konieczności w związku z rozliczaniem czasu pracy i wynagrodzeń pracowników. Mogę również sporządzić na zamówienie opinię prawną.
Przepisy wskazują, że na równi z niezdolnością do pracy traktuje się NIEMOŻNOŚĆ wykonywania pracy w związku z koniecznością odbycia kwarantanny lub izolacji. Tym samym jeśli pracownik nie ma możliwości świadczenia pracy w trakcie odosobnienia dopiero wtedy przysługują mu świadczenia związane z chorobą, tj. wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek chorobowy.
Zasiłek chorobowy nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy, w których ubezpieczony na podstawie przepisów o wynagradzaniu zachowuje prawo do wynagrodzenia. W związku z powyższym jeżeli pracownik, który będzie świadczył na rzecz własnego pracodawcy pracę zdalną i z tego tytułu otrzyma wynagrodzenie za pracę, nie będzie miał prawa do wynagrodzenia za czas choroby na podstawie art. 92 kodeksu pracy lub zasiłku chorobowego z tytułu kwarantanny lub izolacji domowej z powodu COVID-19.
Podstawa prawna kwarantanny lub izolacji
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludziupoważnia inspektora sanitarnego do nakazania osobie podejrzanej o chorobę zakaźną lub zakażenie poddania się obowiązkowi leczenia, obowiązkowej hospitalizacji, izolacji lub kwarantannie.
Osoba zobowiązana do poddania się nakazom inspektora sanitarnego, jeżeli z tego powodu utraci zarobek, a podlega ubezpieczeniu chorobowemu (obowiązkowo lub dobrowolnie), otrzymuje wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy. Należy zwrócić uwagę na wskazanie: „z tego powodu utraci zarobek”, z czego należy wyprowadzić wniosek, że zarówno na kwarantannie jak i izolacji można pracować. Dopiero brak możliwości pracy wskutek odosobnienia powoduje, że aktualizuje się prawo do świadczeń chorobowych.
Uwaga!
Prawo do zasiłku chorobowego z powodu odosobnienia (de facto izolacji, z uwagi na fakt, że obecnie kwarantanna trwa 10 dni) może, jak się wydaje, powstać także po ustaniu ubezpieczenia, jeżeli odosobnienie nastąpi w ciągu 14 dni od ustania tytułu do ubezpieczenia chorobowego i będzie trwało bez przerwy co najmniej 30 dni.
Dokumentowanie kwarantanny lub izolacji
Jak poinformowała Prezes ZUS, prof. Gertruda Uścińska: ” Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie pozyskiwać dane o osobach, które obywają kwarantannę lub przebywają w izolacji domowej. ZUS będzie udostępniał te informacje płatnikom składek. Informacje o kwarantannie lub izolacji są niezbędne do wypłaty zasiłków chorobowych i opiekuńczych. Osoby, które zostały skierowane na kwarantannę lub są objęte izolacją domową i ubiegają się o wypłatę zasiłku, nie muszą już dostarczać decyzji sanepidu do ZUS lub pracodawcy. Nie muszą też mieć zwolnienia lekarskiego z powodu przebywania w izolacji domowej.
Osoby skierowane przez jednostkę Państwowej Inspekcji Sanitarnej na kwarantannę mają prawo do świadczeń chorobowych – wynagrodzenia za czas choroby, które finansuje pracodawca, albo zasiłku chorobowego. Dotyczy to osób objętych ubezpieczeniem chorobowym, np. w związku z zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia czy prowadzeniem działalności gospodarczej. Świadczenia przysługują także ubezpieczonym, którzy zostali poddani izolacji, w tym izolacji w warunkach domowych.
Obecnie do wypłaty zasiłków chorobowych i opiekuńczych (gdy kwarantanna lub izolacja dotyczy dziecka), potrzebna jest decyzja Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Wkrótce – zamiast decyzji – ZUS będzie samodzielnie pozyskiwać odpowiednie dane z systemu informatycznego Centrum e-Zdrowia (system EWP), w którym zapisywane są informacje o obowiązku kwarantanny i izolacji.
Po wejściu w życie odpowiednich zmian w przepisach, dane o kwarantannie i izolacji ZUS będzie przekazywać pracodawcom i przedsiębiorcom na ich profil płatnika na Platformie Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS). Na podstawie tych informacji płatnicy składek będą mogli wypłacać pracownikom świadczenia chorobowe (wynagrodzenie za czas choroby i zasiłek chorobowy) i zasiłek opiekuńczy. Informację o kwarantannie lub izolacji otrzyma także ubezpieczony na swoim profilu na PUE ZUS.
Ważne!
Już teraz osoby, które zostały skierowane na kwarantannę lub są objęte izolacją domową i ubiegają się o wypłatę zasiłku, nie muszą dostarczać decyzji sanepidu do ZUS lub pracodawcy. Nie muszą też mieć zwolnienia lekarskiego z powodu przebywania w izolacji domowej. Pracownicy powinni jednak pamiętać o poinformowaniu swojego pracodawcy o przyczynie nieobecności w pracy. Informację tę mogą przekazać na przykład telefonicznie lub mailowo. Przypominamy też, że aby otrzymać zasiłek z ZUS, trzeba złożyć odpowiedni wniosek bezpośrednio do Zakładu lub za pośrednictwem swojego pracodawcy (tak samo jak po otrzymaniu zwolnienia lekarskiego).”
Proszę pamiętać, ze w dalszym ciągu podstawa do wypłaty świadczeń chorobowych i opiekuńczych jest decyzja sanepidu. Tutaj nie ma żadnych zmian legislacyjnych. Prezes ZUS w dniu 26.10.2020 : Przypomniała, że w obecnym stanie prawnym do wypłaty zasiłków chorobowych i opiekuńczych potrzebna jest decyzja Państwowej Inspekcji Sanitarnej. STANOWISKO ZUS- KLIKNIJ
Sesja Q&A- najczęstsze pytania i problemy związane z kwarantanną i izolacją
W sytuacji, gdy decyzja Sanepidu w sprawie kwarantanny obejmuje dni rozkładowo wolne od pracy (soboty i niedziele). Zgodnie z decyzją pracownik doznał niemożności wykonywania pracy, a pracownik formalnie nie może zrezygnować z przebywania na kwarantannie w dni wolne od pracy. Pracownik nie zachowuje za soboty i niedziele prawa do wynagrodzenia, ponieważ nie mógł świadczyć pracy. Tym samym za dni wolne przysługuje wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy.
2. Czy można od pracownika pobrać oświadczenie o kwarantannie lub izolacji i na tej podstawie wypłacić wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek?
Uważam, że nie. Tylko decyzja Sanepidu daje podstawę do wypłaty świadczeń. Zgodnie z § 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15.05.1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy wskazuje, że dowodami usprawiedliwiającymi nieobecność w pracy są: zaświadczenie lekarskie, o którym mowa w art. 55 ust. 1 ustawy zasiłkowej, decyzja właściwego państwowego inspektora sanitarnego, wydana zgodnie z przepisami o zwalczaniu chorób zakaźnych. Przepisy te przewidują katalog zamknięty dowodów usprawiedliwiających nieobecność. Obecnie decyzje te winny znaleźć się na PUE ZUS.
„Wprawdzie z treści § 3 pkt 2 wynika, że decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego o obowiązku poddania się kwarantannie usprawiedliwia „nieobecność w pracy”, co można interpretować jako nieobecność w miejscu świadczenia pracy, a nie zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy, co prowadziłoby do wniosku o możliwości świadczenia pracy w formie zdalnej.” (QA 1566080, Krzysztof Lisowski, program LEX, chociaż w dalszej wypowiedzi autor stwierdza, że decyzja sanepidu jest nie tylko usprawiedliwieniem nieobecności w miejscu pracy, ale także usprawiedliwieniem niemożności świadczenia). Tym samym, jak już powyżej we wpisie wskazano, jeśli pracownik świadczy pracę zdalną zachowuje prawo do wynagrodzenia za pracę.
Podstawę do wypłaty wynagrodzenia lub zasiłku chorobowego osobie, na która jest na kwarantannie, stanowi decyzja inspektora sanitarnego. Decyzja taka może być wydana ustnie, ale następnie powinna być doręczona na piśmie. Jak już wskazano powyżej podstawą wypłaty świadczeń może być tylko decyzja. jednakże należy pamietać, że powiadomienie pracodawcy w sposób ustny o poddaniu kwarantannie jest formą usprawiedliwienia nieobecności. § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15.05.1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy 2. W razie zaistnienia przyczyn uniemożliwiających stawienie się do pracy, pracownik jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić pracodawcę o przyczynie swojej nieobecności i przewidywanym okresie jej trwania, nie później jednak niż w drugim dniu nieobecności w pracy. Jeżeli przepisy prawa pracy obowiązujące u danego pracodawcy nie określają sposobu zawiadomienia pracodawcy o przyczynie nieobecności pracownika w pracy, zawiadomienia tego pracownik dokonuje osobiście lub przez inną osobę, telefonicznie lub za pośrednictwem innego środka łączności albo drogą pocztową, przy czym za datę zawiadomienia uważa się wtedy datę stempla pocztowego. 3. Niedotrzymanie terminu przewidzianego w ust. 1 może być usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi terminowe dopełnienie przez pracownika obowiązku określonego w tym przepisie, zwłaszcza jego obłożną chorobą połączoną z brakiem lub nieobecnością domowników albo innym zdarzeniem losowym. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio po ustaniu przyczyn uniemożliwiających terminowe zawiadomienie pracodawcy o przyczynie i okresie nieobecności pracownika w pracy.
3. Dziecko zostało poddane kwarantannie w związku z kontaktem z osobą zakażoną, co zrobić?
Dla rodzica w takim wypadku przysługuje zasiłek opiekuńczy. Rodzic ma prawo do zasiłku opiekuńczego z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem, jeżeli powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny na podstawie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wydał decyzję o konieczności izolacji lub kwarantanny dziecka. Konieczność izolacji lub kwarantanny dziecka jest traktowana analogicznie jak choroba dziecka. Oznacza bowiem niemożność wykonywania pracy przez jednego z rodziców dziecka w związku z koniecznością zapewnienia mu opieki.
Stanowisko ZUS : KLIKNIJ TUTAJ
4. Dziecko jest w izolacji, albowiem zachorowało na COVID-19, co zrobić?
W takim przypadku wszyscy domownicy są na kwarantannie.
EDIT:
W dalszym ciągu nie otrzymałam żadnej wiążącej wykładni przepisów od ZUS. Czy można pracować na kwarantannie i izolacji czy też nie? A może wykonywanie pracy jest tylko możliwe na kwarantannie, a w okresie izolacji nie?
Jako prawnik dokonałam swojej wykładni prawnej w moim wpisie.
Ale….
Została uchwalona ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19, w której czytamy:
Art. 20.
W ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) wprowadza się następujące zmiany:
1) po art. 4e dodaje się art. 4ea w brzmieniu:
„Art. 4ea. W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii pracownikowi lub ubezpieczonemu zatrudnionemu w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej świadczących usługi całodobowo, noclegowniach oraz innych placówkach zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub w podeszłym wieku, o których mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w okresie podlegania obowiązkowej kwarantannie lub izolacji lub izolacji w warunkach domowych, o których mowa w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wynikających z pozostawania w styczności z osobami chorymi z powodu COVID-19 w związku z wykonywaniem obowiązków wynikających z zatrudnienia w tych podmiotach oraz w czasie niezdolności do pracy z powodu COVID-19 powstałej w związku z wykonywaniem obowiązków wynikających z zatrudnienia w tych podmiotach przysługuje prawo do 100% wynagrodzenia, o którym mowa w art. 92 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, lub zasiłek chorobowy, którego miesięczny wymiar wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku obliczonej na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.”;
2) po art. 4f dodaje się art. 4g i art. 4h w brzmieniu:
„Art. 4g. W okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ubezpieczonemu zatrudnionemu w podmiocie leczniczym, w okresie podlegania obowiązkowej kwarantannie lub izolacji w warunkach domowych, o których mowa w przepisach o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wynikających z pozostawania w styczności z osobami chorymi z powodu COVID-19 w związku z wykonywaniem obowiązków wynikających z zatrudnienia w podmiocie leczniczym oraz w czasie niezdolności do pracy z powodu COVID-19 powstałej w związku z wykonywaniem obowiązków wynikających z zatrudnienia w podmiocie leczniczym przysługuje zasiłek chorobowy, którego miesięczny wymiar wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku obliczonej na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Art. 4h. 1. W okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, pracownicy i inne osoby zatrudnione, poddane obowiązkowej kwarantannie, mogą, za zgodą pracodawcy albo zatrudniającego, świadczyć w trybie pracy zdalnej pracę określoną w umowie i otrzymywać z tego tytułu wynagrodzenie. Do warunków świadczenia pracy stosuje się przepisy art. 3 ust. 3-
2. W przypadku świadczenia pracy w trakcie kwarantanny, o której mowa w ust. 1, nie przysługuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 92 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, ani świadczenie pieniężne z tytułu choroby określone w odrębnych przepisach.”
Niestety ustawodawca pominął w projektowanych przepisach problematykę izolacji. Izolacja de iure jest uregulowana w ustawie o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego w razie chorobowy i macierzyństwa- jeśli chodzi o uprawnienia do świadczeń traktuje je na równi.
Izolacja jest stosowana dla osoby, która zachorowała na COVID- 19, ale jak już dobrze wiemy, niektórzy przechodzą zachorowanie bezobjawowo albo na przykład objawem jest utrata węchu i/ lub smaku.
Tym samym, znowu wyrażę swoje zdanie, jako prawnik. Uważam, że w przypadku izolacji wszystko zależy od okoliczności. Jeśli pracownik będzie w izolacji, a będzie przechodził zakażenie bezobjawowo, to nie widzę przeszkód pracy zdalnej. Moje stanowisko wynika z brzmienia art 6 ust. 2 pkt 1 i 1 a ustawy o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa wskazuje, że świadczenia chorobowe, a więc traktowanie izolacji lub kwarantanny na równo z niezdolnością do pracy zachodzi wówczas, gdy ubezpieczony doznaje niemożności świadczenia pracy wskutek odosobnienia.
Jak będą wyglądały kolejne stanowiska urzędowe w tej sprawie czas pokażę, oby jak najszybciej.
EDIT:
Wpłynął kolejny projekt w sprawie zmiany ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W projekcie znajdziemy art. 4 ha, zgodnie z którym (oczywiście jeśli przepisy przejdą pomyślnie proces legislacyjny), który jasno usankcjonuje możliwość pracy zdalnej w trakcie izolacjI: art. 4ha. 1. W okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, pracownicy i inne osoby zatrudnione, poddane obowiązkowej izolacji w warunkach domowych, mogą, za zgodą pracodawcy albo zatrudniającego, świadczyć w trybie pracy zdalnej pracę określoną w umowie i otrzymywać z tego tytułu wynagrodzenie. Do warunków świadczenia pracy stosuje się przepisy art. 3 ust. 3–8.
2. W przypadku świadczenia pracy w trakcie izolacji w warunkach domowych, o której mowa w ust. 1, nie przysługuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 92 ustawy z dnia 1974 r. – Kodeks pracy, ani świadczenie pieniężne z tytułu choroby.
Prezydent podpisał ustawę w dniu 3 grudnia 2020 r.
Podoba Ci się wpis? Zostaw komentarz!
Chcesz, abym poruszyła inne tematy? Zostaw propozycję w komentarzu na Facebooku i udostępnij wpis.
Karolina Niedzielska
Facebook: Kwadrans z HR – Karolina Niedzielska
Spodobało się? Udostępnij!
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
